۲۰- تبعید و پس‎ رفتو

پادشایی اسرائیل و پادشایی یهودا اَردوی‎ شی دَه پیشگای خدا گناه کدَن. اونا پیمانی رَه که خدا دَه کوی سینا کَد از وا بسته کدَد، میدَه کدَن. خدا پیغُمبرای خو رَه رَیی کَد که وا رَه اخطار بِدیَن تا توبه کَنَن و بازم خدا رَه پرستش کَنَن ولی اونا اطاعت نکَدَن.

اَزُوختی خدا اَردو پادشایی رَه جزا دَد و دشمنای‎ اَز وا رَه اجازه دَد که اونا رَه نابود کَنَن. آشوریا یگ ملت دیگه بود که کلو زورتو شدَه‎دَن. آشوریا دَه برابر دیگه ملتا اَم کلو ظالم بودَن. اونا امادَن و پادشایی اسرائیل رَه نابود کدَن. آشوریا مردم زیاد رَه دَه پادشایی اسرائیل کُشتَن، اَر خیل رَه که دل از وا شدَ، بُردَن و جایای زیاد کشور رَه آتِش زدَن.

آشوریا تمام رهبرا، پولدارا و کسایی رَه که مِیتَنِست چیزای با ارزش جور کَنَن، یگ جای جم کدَن و اونا رَه دَه آشور بُردَن. تنا اسرائیلیای که کلو غریب بودَن دَه اسرائیل مَندَن.

باد ازو؛ آشوریا، خارجیا رَه اَوُردن که دَه او سرزمین زندگی کَنَن. خارجیا شار رَه از نو جور کَدَن و کَد اسرائیلیای که دَه اُونجی مَندَه‎دَن، اَروسی کَدَن. نبیره اَزی مردم رَه سامریا موگفتَن.

مردم دَه پادشایی یهودا دیدَن که خدا چه رقم مردمِ پادشایی اسرائیل رَه از خاطریکه دَه او باور ندَشت و اَز ‎شی اطاعت نموکَدَن، جزا دَد. ولی اونا اَنوزَم، بُتا و خدایُون کنعانیا رَه پرستش موکدَن. خدا پیغُمبرا رَه رَیی کد تا اونا رَه اخطار بِدیَن ولی اونا گوش نموکَدَن.

نزدیگ ۱۰۰ سال باد ازیکه آشوریا، پادشایی اسرائیل رَه نابود کَدَن، خدا نِبوکَدنِصّر پادشای بابلیا رَه رَیی کَد تا بلِه پادشایی یهودا اَملَه کَنَه. بابلیا یگ زورتو ملت بودن. پادشای یهودا قبول کَد که خذمتگار نِبوکَدنِصّر شُنن و اَر ساله زیاد پول بلدِه‎ شی بِدیَه.

ولی باد از چَن سال، پادشای یهودا دَه ضد بابل شورش کَد. بابلیا پس اَمادَن و دَه پادشایی یهودا اَمله کدَن. اونا شار اورشلیم رَه گرفتَن، معبد رَه نابود کَده و بیخی دارای یای شار و معبد رَه کَد خود گُون ‎خو بُردَن.

از خاطر جزای پادشای یهودا که شورش کدَد، عسکرای نِبوکَدنِصّر بچای پادشا رَه دَه پیش روی‎ شی کُشتَن و اَزوپاس، او رَه کور کَدَن. باد ازو اونا پادشا رَه کَد خود گون خو بُردَن که تا دَه زندانِ دَه بابل بومرَه.

نِبوکَدنِصّر و لشکر شی قریب تمام مردم پادشایی یهودا رَه دَه بابل بُردَن و تنا مردمای غدر غریب رَه بلده کِشت کدو دَه اونجی اِیشتَن. اِی دوران رَه که قوم خدا مجبور شدَن، سرزمین وادَه شده رَه ترک کَنَن، تبعید گفته موشه.

گرچن که خدا قوم خو رَه از خاطر گنای که کدَه‎دَن، جزا دَد و دَه تبعید رَیی کَد ولی نه اونا رَه فراموش کَد و نه وادای خو رَه. خدا اُوش‎ شی سن قوم‎ شی بود و از طریق پیغُمبرای خو کَد از وا تورَه موگفت. او وادَه دَد که باد از ۷۰ سال، اونا دَه سرزمین وادَه‎ شده پس خاد امادَن.

قریب ۷۰ سال باد، کوروش پادشای پارسیا، بابلیا رَه شکست دَد و دَه جای امپراطوری بابلیا، امپراطوری پارسیا بلِه خیلی از ملتا اُکمرانی موکدَ. دَه امِی وخت اسرائیلیا رَه یهودی موگفتَن. زیادی از وا کُل عمر خو دَه بابل زندگی کدَه‎دَن. تنا تعداد کمی از یهودیایی پیر، سرزمین یهودا دَه یاد شی مَندَه‎دَن.

پارسیا خیلی زورتو بودَن، ولی اونا کَد مردمی‎ که بَلِه‎ از وا پیروز شدَه‎دَن مهربان بودَن. باد از یگ کم وخت که کوروش پادشای پارسیا شدَد، یگ فرمان دَد؛ اَر یهودی که قصد درَه پس دَه سرزمین یهودا بورَه، مِیتنَه که پارسیا رَه ترک کَنَه. او اینُم بلدِه ازونا پول دَد تا معبد رَه از نو جور کنَه. اَزُوختی باد از ۷۰ سال تبعید، یگ گرُوی رِیزِه یهودی دَه شار اورشلیم، سرزمین یهودا پس رافتَن.

وختی مردم دَه اورشلیم رسیدَن، اونا معبد و دیوالای دَور شار رَه از نو جور کدَن. پارسیا تا انوز بلِه اونا اُکمرانی موکَدَن، ولی یهودیا یگ دفِه دیگه دَه زمین وادَه شده زندگی و دَه معبد پرستش موکدَن.