۲۰. دورَه جٚگا آدوئِه ئو آگَردٚستِه

ایسرائیلی پادٚشایی ئو یَهودا پادٚشایی هر دٚه گٚلَه خدا ضٚدگیری‌راشون گٚناخ کردَه. اَمون قَراری کی خٚدانَه‌شون کوه سینا کا دَبَستَه بَه، چاکْنٚستَه. خدا پَیغومبَرون نَه بَمون هوشدار دوئَه توبَه بٚکَرون و هَنی اَیی پرستٚش بٚکرون، وَلی اَمون خدا کا ایطاعَت نٚکردَه.

هَه خونَی خدا اَیِه تٚمبِه کَردین و ایجازَه‌ش دوئَه کی دیشمِنِه، اَمون مین بٚبَرون (نابود بٚکرون). اَ زمانی ای دییَر زورارَه قومی نی هِست بَه کی آشور بَه. آشورییِه نیسبَت به دییَر قومون خَیلی بی‌رَم (بی رحم) بین. ایسراییلی پادٚشایی آشوری دَستی‌نَه مین شَه. آشوری‌مون ایسرائیلی پادٚشایی آدَمون کا خَیلییِه کٚشتین، هر چی شون پیستَه پِتارٚستٚشونَه ئو چَه‌مون مملکتی کاشون خیلی قٚسمَتِه سوتین.

آشوری‌مون، رَهبرون هَمَه گٚله، ثٚروَتمَندِه ئو کَسِه‌یی کی خاصَّه مَهارتی‌شونی هِست بَه گٚردٚشون بَشتَنَه‌شون آشور بَرده. فقط بَضی فَقٚرَه آدَمِه ایسرائیلی کا مَندین.

دوملَه آشوری‌مون، بیگانَه‌یِه ایسرائیلی سرزمین وَردین کی اوئَه زندگی بٚکَرون. بیگانَه‌مون ویریستَه شهرِه تازَه ساختین و ایسرائیلی بَقییَه آدمِه‌یی کی اوئَه مَندَهبین‌شون بَردین (ایزدٚواجٚ‌شون کَردَه). اٚم ایزدٚواجون‌کا دینیا دَگنٚستَه نسلٚ‌شون سامِری دَخَندَه.

یهودا پادٚشایی مَردومی ویندَه کی خدا ایسرائیلی پادٚشایی‌ش بی‌ایمونَتی و نافٚرمونَتی خونَی موجازات کردَه، ولی هَطَه‌کِه‌نَه هَنی دَمَندین بوتون و کَنعانی‌مون خدامون پرستٚش کردِه. خدا پَیغومبَرِه‌یی آدان کی بَمون هوشدار بٚدَرون، ولی اَیِه هَه‌جور دَمَندین اٚشتَن کاری ایدامَه دوئِه.

حودودِه صد سال ایسرائیلی‌مون پادٚشایی آشوری‌مون دَستی‌نه مین شَه بَه دوم، خدا نِبوکَدنِصَّر بابِلی پادٚشاش آدوئَه کی یَهودا پادٚشایی هٚژما بٚبَرو (حمله بٚکرو). بابِلییِه زورارَه قومی بین. یَهودا پادٚشایی قَبول کَردَه کی نِبوکَدنِصَّری خٚتمَتگوزار بوبو ئو هَر سال وِرَه¬پولی بیی بٚدَرو.

ولی چَن سالی بَه دوم، یَهودا پادٚشایی بابلی ضٚدییتی را نافٚرمونَتی کردَه. هٚم خونَی بابِلییِه آگَردٚستین و هَنی‌شون یَهودا پادٚشایی سَر حَملَه کَردَه. بابِلی‌مون اورشَلیمی شَهر گَتَه، مَبَدِه‌شون مین بَردین و هر ثٚروتی کی شَهری کا ئو مَبَدی کا هِستبَه، بَشتَنَه‌شون بَردَه.

نِبوکَدنِصَّری سَربازون، یَهودا پادٚشا تٚـمبِه کردَه را، چَه زوئَه‌یه‌شون چَه چشمی نَه کا کٚشتین و چَه چَمِه‌شون کور کَردین. بیمی کا بَه دوم، اَمون پادٚشا بَشتَنه بَرده تا بابِلی زیندانی کا بیمِرو.

نبوکدنصر و چَه لشگَرون تَقریبَن یَهودا پادٚشایی آدَمِه‌شون گٚرد بَشتَنه بابل بَردین و فَقَط خَیلی فَقٚرِه مَندین تا کَشاوَرزی بٚکَرون. اٚم داوْرَه‌مون کی خٚدا قوم مَجبور مَندَه سَرزمینِ موعودی تَرک بٚکرو، دورَه‌جٚگا آدوئِه (تبعید) بَواتین.

اگم چٚه خدا تَبعیدی نَه، اٚشتَن قومٚش چَه‌مون گٚناخی خونَی موجازات کردَه، ولی اَیِه ئو وَدَه یِه یی کی بَمونٚ‌ش دوئَه بَه یادٚش بَنٚکَردَه. خدا قومی را موراقیب بَه ئو پَیغومبرون وسیله نَه بَمون نَه گَف اَژَنی. خدا وَدَه دوئَه کی هَفتاد سالی بَه دوم هَنی ایسرائیلی قومی سرزمین موعود آرگاردنست.

هفتاد سالی به دوم، پارسی‌مون پادٚشا کوروشی، بابِلییِه شٚکست دان و اٚم جوری نَه پارسی‌مون ایمْپٚراطوری بابِلی ایمپٚراطوری جٚگا کا، خیلی قومون موسَلَّط آبَه. اٚم زمانی کا مردوم ایسرائیلی یَهودی اَواجین و اشمون اٚشتَن عومری وِری بابِلی کا بَه کا زندگی کردِه. فَقَط کَسِه‌یی کی خَیلی پیر بین، اَشان سرزمین یهودی یاد وَردِه.

پارسییِه با این کی زورار بین، اَ قومِه‌یی کی چَه‌مون دَستی بٚنی کا بین، بَمون نَه مولاییمَت و مِهرٚبانی نه رَفتار اَکَرین. کٚتا مودَّتی بَه دوم کوروش پارسی پادٚشایی درسته، اَیی دستور دوئَه کی هر یَهودی‌یی کی بَپیستی یَهودا آگَردو، بَشای پارسی سرزمینی تَرک کردِه ئو یَهودا سرزمین آگَردٚستِه. اَیی حَتّا بَمون پول دوئَه تا هَنی اورشَلیمی کا مَبَدی بٚسازون! هفتاد سالی تبعیدی بَه دوم، گٚچَه گوروهی یَهودی مون کا یَهودا سرزمینی کا اورشَلیمی شهری را آگَردٚستین.

وختی قوم اورشَلیمی آرَستین، مَبَد و شَهری داوْرَه دیوارٚشون هَنی سای آکردَه. پارسییِه هَنوز بَمونٚ شون تَسَلّوط هِست بَه، ولی اَیِه هَنی سَرزَمین موعودی کا بین و اَشان مَبَدی کا خدا پرستٚش کَردِه.